Türkiye'nin 1 Numaralı Sağlık Platformu
info@sagliklidunya.com

Obsesif Kompulsif Bozukluk Saplanti Zorlanti


Obsesif Kompulsif Bozukluk Saplanti Zorlanti

Obsesyon (saplanti) irade disi gelen, bireyi tedirgin eden, benlige yabanci, bilinçli çaba ile kovulamayan, tekrarlayici düsüncelerdir. Kompülsüyon (zorlanti) ise çogu kez saplantili düsünceleri kovmak için yapilan, irade disi yineleyen hareketlerdir. Örnegin namaz kilarken inatla gelen tanriya küfür düsünceleri yüzünden kisinin okudugu duayi tekrar tekrar bastan okumasi.

Kisi bu saplantinin aklina gelmemesi için ya da zorlantili hareketler yapmamak için kendisini zorlar; fakat zorladikça istenmeyen düsünceler gene gelir, istenmeyen hareketler tekrar tekrar yapilir. Bu tür saplantilar kisinin kendisine de asiri derecede anlamsiz, hatta saçma sapan gelir. Kisi bu tür dürtü, düsünce veya düslemlerine önem vermemeye ya da bunlari baskilamaya çalisir. Ancak bu düsünceleri kafasindan uzaklastirmaya çalistikça bunlar aksine kisinin zihnine daha çok gelirler. Bu tür dürtü ve düsünceler baska bir düsünce ya da davranisla etkisizlestirilmeye çalisilir.

Israrli, yineleyici, görünüste bir amaca yönelikmis izlenimini veren ya da kaliplasmis her türlü davranis (örnegin; el yikama, kontrol etme) yada zihinsel eylemler (örnegin; sayi sayma, bazi sözcükleri sessiz bir sekilde söyleyip durma) zorlanti olarak tanimlanir. Zorlanti (kompulsiyon) saplantilarin (obsesyon) yarattigi sikintidan kurtulmaya veya korku yaratan olaydan ya da durumdan korunmaya yöneliktir. Ancak zorlantilar kisiye haz ya da doyum saglamaz. Baslangiçta kisi yapmaya dogru itildigi zorlantiyi yerine getirmemek için bir direnç gösterir.

Ancak saplantinin olusturdugu gerilim, zorlantinin gerçeklestirilmesiyle kisa sürelide olsa atlatilmis olur. Bu saplanti ve zorlantilar kisinin zamaninin önemli bir bölümünü (günde bir saatten daha uzun zaman alir) bosa harcamasina yol açar. Saplantilar içinde en sik karsilasilani bulasma ve kusku saplantilaridir. Hastalarin büyük bir çogunlugunda herhangi bir kisi ile tokalasma, kapi kolu ve benzeri birçok esya ile temastan sonra herhangi bir hastalik ya da kirlilik bulasabilecegine iliskin kaygilar ortaya çikar. Bunu izleyerek yikama, yikanma ya da kirli oldugu düsünülen objelerden kaçinma zorlantisi ortaya çikar.

Korkulan nesneler diski, idrar, toz ya da mikrop gibi çogu zaman kaçinilmasi zor olan bir nesnedir. Kisiler ellerini defalarca yikayabilirler. Ancak zamanla temizlenme sayisi artar ve süresi uzar. Bir kez yikamak, temizlenmek için yeterli degildir. Çogunlukla eller belli bir sayida yikanir. Hatta kendilerince belirlemis olduklari sayi kadar yikayip yikamadiklarindan emin olamadiklarinda belirlenmis bu sayilarin (örnegin; üç defa ya da üçün katlarinca) katlarinca ellerini yikarlar.

Temizlenme amaciyla sabun, sabun tozu, deterjan, hatta sulandirilmis tuz ruhu kullananlar dahi vardir. Sabunla asiri yikanma sonucu eller bembeyaz olabilir, el derisi yüzülebilir ve bu kisilerde temizlik ürünlerine asiri maruz kalma nedeniyle cilt problemleri görülebilir. Bu kisiler genellikle temiz ve giyimlerine özen gösteren bireylerdir. Kisiler arasi iliskilerde resmi, soguk ve uzak olduklari izlenimini verebilirler. Konusmalari ileri derecede ayrintilidir.

Bozukluk çocukluk döneminde basladiginda erkek çocuklarinda, kiz çocuklarina kiyasla daha fazla görülür. Ancak yasin biraz daha ilerlemesi ile kiz çocugundaki sikligin artisina bagli olarak aradaki fark kapanir ve bozukluk eriskinlerde her iki cinste de esit siklikta saptanir. Ortalama baslangiç yasi 20'li yaslardir. Yasam boyu yayginligi %2-3 dolayindadir. Çogu zaman sinsi baslar, kronik alevlenip yatisan bir gidisi vardir. Bu alevlenmeler çogunlukla stresle iliskilidir.

Dört ana belirti grubu vardir :
1.) Bulasma ( kontaminasyon ) : En yaygin görülenidir. Kisi sürekli olarak idrar, diski, toz ya da mikrop bulasacagini düsünür. Bu bulasmanin kisiden kisiye, nesneden nesneye geçtigine inanir. Bu durumun yarattigi sikintiyi azaltmak için temizleme eylemlerine girisir, ya da onlardan kaçinmaya çalisir .

2.) Kusku : Kisi bazi isleri yapmadigina, unuttuguna, ihmal ettigine inanir. Kapiyi kapattigindan, ocagi kapattigindan bir türlü emin olamaz bu nedenle kontrol etme kompulsiyonlari baslar. Defalarca ocagi, muslugu, kapiyi kontrol etmeye çalisir.

3.) Cinsel ya da saldirgan eylem düsünceleri : (Çocuguna zarar verecegi, öldürecegi, cinsel tacizde bulunacagi gibi düsünceler)

4.) Simetri - Kuralcilik : Bazi durumlarin belli bir düzen içinde olmasini isteme seklindedir. Masanin üzerindeki esyalarin belli bir düzene göre yerlestirilmesi, bu düzendeki en küçük bir degisikligi fark etme ve tekrar eski haline getirme.

Tedavide ilk adim bu düsünceleri hastaligin bir ürünü olarak kabul etmektir. Bu hastanin kötü ya da günah saydigi obsesyonlar sebebiyle duydugu kaygiyi azaltir. Hasta bu durumu grip hastaliginda olan bir ates olarak algilamalidir. Çünkü saplanti zorlanti bozuklugunun tek belirtisi obsesyon degildir. Zorlantilar, ikirciklilik, kararsizlik, herseyi tanimlama istegi, kendini sürekli kontrol etme gibi baska belirtileri vardir.

Tedavi tüm bu belirtilerin kaldirilmasini içerir. Çünkü her bir belirti bir digerini besler. Obsesyonlarin üstüne gitme yenmeye ,en azindan bu hastaligin hayatini engellemesini önlemeye çalisma yararlidir. Ayrica hastaligin psikodinamik kökenlerini arastirip yok etmeye çalisan psiko analitik tedavi yöntemleri denenmektedir.


Obsessil Kompulsil Bozukluk Konusuyla İlgili Diğer Makaleler