Türkiye'nin 1 Numaralı Sağlık Platformu
info@sagliklidunya.com

Solunum Yolu Tikanikliklari


Solunum Yolu Tikanikliklari

SOLUNUM YOLU TIKANIKLIKLARI : Hayati önemi olan hava yolu tikanikligina yaklasimda tam tikaniklik olusmadan teshisin konulmasi ve gerekli müdahalelerin yapilmasi hayat kurtaricidir. Kuskulanilna olgular için ilk nölemler alinmali ve müdahaleye hazir olunmalidir. Bu arada hava yolu tikanikligi olusturan sebeplerin arastirilmasi bazen tedavi anlamina da gelebilir.

Örnegin bir yabanci cismin görülmesi ve çikartilmasi hem teshis hem de tedavi özelligi tasir. Hastanin süratle entübe edilmesi veya hava yolunu rahatlatici cerrahi girisim geçirmesi gerekebilir. Anamnezde solunum yolu tikanikligi öncesinde meyadana gelen olaylar sorusturulur. Travma, allerjik reaksiyon veya aspirasyon ipuçlari arastirilir. Hastanin bu duruma ne kadar süre içinde girdigi de önemlidir.

Örnegin allerjik bir reaksiyona bagli laringospazm çok ani iken enfeksiyona bagli sikinti daha uzun sürer. Öyküde önceden yasanan solunum sikintilari, ates, yutma güçlügü, yabanci cisim aspirasyon özellikleri arastirilir. Hastanin özgeçmisinde entübasyon hikayesi, geçirilmis travmalar, büyüme gerilikleri önem tasiyabilir.

Fizik muayenede total tikaniklik belirtileri gözden geçirilir. Solunum hareketi yoklugu, afoni, öksürük ve hirlama yoklugu durumun ciddi oldugunu gösterir. Stridor varsa solunum hangi komponentinde oldugu tikaniklik yeri hakkinda bildi verir. Inspiratuar stridor daha çok supraglottik ve glottik sebeplerde, ekspiratuar stridor bronslar ve alt trakeaya ait problemlerde, bifazik yani hem inspiratuar hem de ekspiratuar stridor üst trakea, subglottik ve glottik sorunlarda görülür. Solunum sikintisinin bir baska belirtisi de çekilmelerdir.

Üst solunum yolu tikanikliklarinda suprasternal, supraklavikuler kaslarin içe dogru çekilmesi, alt solunum yolu tikanikliklarinda ise interkostal kaslarda çekilmeler olur. Solunum yardimci kaslari olaya katilir. Kornaj diye tanimlanan sesli ve hiriltili solunum sirasinda ötmeler de gözlenebilir. Solunum sikintisi ile geçirilen süre arttikça siyanoz ve sonralarinda yorulma gözlenir.

Bazi etiyolojik nedenlerde tipik pozisyon tercihleri olur. Örnegin akut epiglottitli hastalar yatmaktansa oturmayi, laringomalazik bebekler ise oturmaktansa yatmayi tercih edebilirler. Solunum sikintisi ile birlikte ses kisikligi glottik bir sebebi, sesin boguk çikmasi supraglottik bir sebebi akla getirmelidir.

Mümkünse hipofarinks ve larinksin muayenesi ile olasi etiyolojik nedenler görülebilir. Yardimci tani yöntemleri radyolojik ve endoskopik tetkiklerdir. Yumusak doku dansitesinde lateral boyun grafisi üst solunum yolunun açikligi hakkinda bilgi verir.

Akciger grafisi mutlaka istenmelidir. Elektif kosullarda bilgisayarli tomografi çok yardimci olur. Endoskopik yöntemlerle larinks, hipofarinks ve broslarin incelenmesi hem tani hem de tedavi amaci güdebilir. Etiyolojik sebepler eriskinler, çocuklar ve yenidoganlarda olmak üzere 3'e ayrilarak incelenebilir.

Akut epiglottit 2 yasindan büyük çocuklarda görülür. Tablo çok kisa sürede kötülesir. Yutma güçlügü, oturma pozisyonunu tercih etme, inspiratuar stridor, ates yüksekligi vardir. Etken H.influenza tip B'dir. Orofarinks muayenesi ile bile hasta spazma girebilir. Epiglot çok hassastir, sik muayeneden kaçinilmalidir.

Boynun ekstansiyona getirilmesi veya epiglota entübasyon tüpünün degmesi bile spazma yol açabilir. Dogru girisim çesitleri, gerektiginde nazotrakeal entübasyon ve trakeotomidir. Oksijen inhalasyonu, intravenöz antibiotik ve steroid uygulamasi çogu hastada yeterli olabilmektedir.

Laringotrakeal bronsit veya Krup sendromunda hava yolunun konsantrik daralmasi sözkonusudur. Etken çogunlukla viraldir.

Larinks papilamatozunun etkeni HPV tip 6 ve 11'dir. Çocuklarda hava yolu tikanikliklari ani oldugunda, her zaman kuskulanilmasi gereken durum hava yolu yabanci cisimleridir. Yenidoganlarda hava yolu tikanikliklarinin en sik sebebi laringomalazidir.

Laringotrakeal halkanin inspiryumda olusan negatif basinca dayanamayacak kadar gevrek olmasindan dolayi inspiratuar stridor gelisir. Stridor ayakata veya oturmada artar, yatarken azalir. Endoskopi ile teshis konulur. 18 ay civarinda kendiliginden geriler, tolere edemeyen olgularda cerrahi müdahale gerekebilir.

Deride baska yerlerdeki hemanjiomatöz lezyonu olan bebeklerde trakea içinde veya subglottiste hemanjiomlar olabilir ve solunum sikintisi olabilir. Aglama ile kan hacmi aratar ve hemanjiom kitlesi büyür, solunum sikintisi artar.

Tedavi:
√ Orofarengeal tikanikliklar tam tikaniklik seklinde ise olgunun arkasina geçip eller karninda birlestirilir, sikarak karin içi ve dolayisi ile intratorakla basinç arttirilir (Heimlich manevrasi).
√ Agiz içi temizligi yapilarak, kan kusmuk, yabanci cisimler çikartilir.
√ Bas ekstansiyona, mandibula öne çekilerek solunum yolu açilmaya çalisilir.
√ Airway yerlestirilir.
√ Gerekirse entübasyon veya trakeotomi gerçeklestirilebilir.
√ Laringotrakeal tikanikliklarda, önce mümkünse konservatif yaklasilir.
√ Yakin izlem, steroid enjeksiyonu, rasemik epinefrin, oksijen inhalasyonu ve buhar tedavisi uygulanir.
√ Entübasyon ciddi yüz ve hava yolu travmalarinda çok güç olabilir.
√ Laringotrakeal kiriklarda entübasyon kontrendikedir.
√ Entübasyon tüpü seçiminde küçük çocuklarda ölçek küçük parmak genisligidir.
√ Entübe edilemeyen tüm vakalarda trakeotomi endikasyonu vardir.
√ Trakeotomi öncesi diger cerrahi girisimler (krikotiroidotomi ve transtrakeal ventilasyon) zaman kazandirmak amaciyla uygulanabilir.


İlk Yardım Konusuyla İlgili Diğer Makaleler