Türkiye'nin 1 Numaralı Sağlık Platformu
info@sagliklidunya.com

Tifo Enterik Ates Salmonella Enfeksiyonu


Tifo Enterik Ates Salmonella Enfeksiyonu

Bir diger adi da enterik ates olan tifo ve paratifo hastaliklari hemen hemen aynidir; tek farklari hastaliklari olusturan mikroplardir. Bilinç bulanikligi, düsmeyen ates, bas agrisi, karin agrisi ile karakterize hastalik; kirli besinler ve sularla agiz yolundan bulasir, bazi ülkelerde zaman zaman salginlar yapar, tedavi edilmezse ölümle bile sonuçlanabilir.

Tanim : Tifo, S.typhi ; paratifo ise S.paratyphi A, B, C isimli basil türü bakterilerin neden oldugu hastaliklardir. Bilinç bulanikligi, düsmeyen ates, bas agrisi, karin agrisi, (atesin yükselmesine ragmen) nabiz sayisinin azalmasi, dalakta büyüme,kandaki akyuvar hücrelerinin sayisinda azalma, gögüs-karin cildinde gül kurusu renginde lekeler ile karakterize, insanlara özgü sistemik infeksiyon hastaliklaridir. Daha çok kirli besinler ve sularla agiz yolundan bulasan, bazi ülkelerde zaman zaman salgin yapan, tedavi edilmezse çesitli komplikasyonlar ile ölümle sonuçlanabilen hastaliklardir.

Etkenler
S.typhi ve S.paratyphi A, B ve C sadece insan infeksiyonlarindan sorumludur, insan-insan bulasi söz konusudur, mikrobun yasadigi tek canli insandir. Genelde hasta insanin basil yüklü çikartilari yoluyla mikrobun bulastigi besin ve sularla bulasir.Hastaligin su yoluyla sakgin yapmasi nadir degildir. Hastalar diski ve idrarlariyla bol miktarda basil çikardiklari gibi, diger çikartilarinda da (solunum yolu salgilari, kusmuk v.s) bulunabilir. Tasiyicilar çok fazla sayida bakteri yayarlar, bu kisilerin diskilarinin 1 graminda 1,000,000,000-100,000,000,000 tifo basili oldugu saptanmistir.

Hastaligin meydana gelisi
Bakteriler saglikli ve duyarli kisi tarafindan agiz yolundan alindiktan sonra mideye gelir. Salmonellalar mide asidine duyarlidir ve burada ölürler, ancak besinlerle ya da bol sivi ile alindiginda bu etkiden korunabilirler. Diger yandan mide asiditesinde bozukluk oldugu (aklorhidri, gastrektomi, antiasid kullanimi gibi) durumlarda bu engeli kolayca asarlar. Bakterinin alinan miktari hastalik olusma olasiligini etkiler. Agiz yolundan alinan bakteri miktari 109 kadarsa %95 olasilikla hastalik gelisir.

Klinik
Enterik atesin kuluçka süresi ortalama 10-14 gündür; 3-5 gün gibi kisa olabilecegi gibi 60 güne kadar da uzayabilir. Alinan bakteri miktari arttikça inkübasyon süresi kisalmaktadir. Hafif belirtilerle, aksamlari 37.5-38oC atesle kendini gösteren gribe benzer sekilde seyredebilir. Bazen çok agir seyir gösterebilir. Bazen de sekiz haftayi geçen sürelerde devam eden klinik sekilleri olabilir. Tipik bir enterik atesin seyrinde ise hastaligin süresi ortalama dört haftadir.

1. Hafta: Çogu kez 1-2 gün süren kiriklik, istahsizlik, ürpermeler, bas agrisi gibi yakinmalarla baslar. Her gün 1-20C yükselen vücut isisi bu haftanin sonunda 39-40 0Cye ulasir. Istahsizlik, yorgunluk, vücut agrilari, alinda fazla olmak üzere künt, sürekli bas agrisi, uykuya meyil atese eslik eder, öksürük ve burun kanamasi görülebilir. Karin agrisi ve karinda rahatsizlik hissi vardir. Deri sicak ve kurudur. Çogu kez terleme olmaz. Bu haftada hastalar daha çok kabizliktan yakinir, bazen ishal yakinmasi da olabilir.

2. ve 3. Hafta : Tüm belirtilerde siddetlenme olur, ates 39.5-400C bazen 41-42 0Cye çikar, devamli bir hal alir. Hastanin genel durumu bozuktur, agir hasta görünümündedir. Çogu kez zeka faaliyetleri durmus, bakislar sabit, donuk olup hastanin mimikleri kaybolur. Hastanin etrafiyla ilgisi kesilmistir. Kendine verilen yiyecek ve içecegin farkinda degildir. Karin üst kisminda ve gögüs cildinde ciltten kabarik, basinca solan, birkaç mm çapinda, gül kurusu (pembe) renkte döküntüler belirir, 2-3 gün sürer. Asiri halsizlik, bilinçte küntlesme, bazi hastalarda delilik hali görülür. Karinda rahatsizlik hissi, siskinlik artar. Karaciger ve dalaktaki büyüme saptanmaya baslar. Bu haftada ishal yakinmasi kabizliga göre daha fazladir. Diskida kan bulunabilir. Bazi hastalarin parmaklari ritmik hareketlerle örtüleri toplar; bu dikkat çekici bir belirtidir.

4. Hafta: Komplikasyon görülmezse üçüncü haftadan sonra ates düsmeye baslar, yavas yavas düserek dördüncü haftanin sonuna dogru vücut isisi normale döner. Besinci hafta nekahat dönemidir.

Tani
Kesin tani; kan, kemik iligi, diski veya idrardan etkenin üretilmesi ile konur. Hasta antibiyotik kullanmadan önce bu örneklerden birden fazla kültür yapilmasi bakterinin üretilme sansini artirmaktadir. Ülkemizde ise hastalar çogu kez antibiyotik kullanarak hekime basvurdugu için kan kültürlerinde bakterinin üretilme sansi azalmaktadir.

1. haftada Kan kültürü
2. haftada Öncelikle diski kültürü, kan kültürü de (+) olabilir
3. haftada Öncelikle idrar kültürü, diski kültürü de (+) olabilir
4. hafta ve sonrasinda Öncelikle safra kültürü, diski kültürü de (+) olabilir.

Komplikasyonlar
Enterik atesin komplikasyonlari çok çesitlidir, baslicalari sunlardir: Endotoksik sok, mide kanamasi, barsak delinmesi, safra kesesi iltihabi, sarilik, damar iltihabi, deliryum (delilik hali), havale, zatürre, bronsit, böbrek - kas - eklem iltihaplari, tromboflebit (bir çesit damar iltihabi), menenjit.

Bagisiklik
Tifo hastaligi geçiren kisilerde bagisiklik gelisir. Kisi, ikinci kez tifo basili ile karsilastiginda genellikle tekrar hastalanmaz, ancak antibiyotik tedavisi erken baslanan hastalar ikinci kez tifo geçirebilir.

Prognoz
Komplikasyonlardan önemli sekilde etkilenir. Antibiyotik öncesi dönemde ölüm orani % 15 civarinda iken, tedavi gören hastalarda % 1-2ye düsmüstür. Ölüm nedeni genelde agir toksemi (mikrobun ürettigi zehirli toksinlerin kana karismasi) , dolasim yetmezligi, barsak delinmesi, mide kanamasi ile zatürredir.

Tedavi
Tifoda mikroba karsi yapilan tedavide ilk kullanilacak ilaç kloramfenikoldür. Ates genellikle 3-5 gün içinde düser. Ölüm oranida % 20lerden % 1e düsmüstür. Kinolon grubu ilaçlar paratifoda ilk seçenektir. Tifoda da etkili biçimde kullanilmaktadir. Ates üç gün içinde kontrol altina alinmaktadir. Diger bir seçenek, 3. kusak sefalosporinlerdir. Çocuklarda, gebelerde, süt veren annelerde tercih edilir.

Tedaviye yanit alinamayan agir toksemik hastalarda steroid kullanilabilir. Perforasyon durumunda 4-6 saat içinde cerrahi müdahale gerekmektedir.

Ates düsürücü ilaçlardan özellikle Aspirin atesi anormal sekilde asiri düsürebilecegin kullanilmamalidir. Atesi düsürmek amaci ile islak kompres yapilmalidir. Kabizlik için ilaç ve lavmanlar kullanilmaz.

Kronik (süregen) tasiyicilarda da ampisilin, amoksisilin ya da kinolon grubu antibiyotikler kullanilir.

Korunma
En etkili yöntem içme ve kullanma sularinin gerekli aritma sistemlerinden geçirilerek temiz su temini ve saglikli bir atik giderim sisteminin kurulmasidir. Tifolu hastalarin kullandigi tuvaletler dezenfekte edilmelidir. Kisisel hijyen önemlidir. Tifodan korunmada diger etkili bir yöntem de asilamadir. Bir gün ara ile üç doz seklinde alindiginda koruyuculugu % 43-96 arasindadir.


Humma Konusuyla İlgili Diğer Makaleler
  • Sari Humma Virüsü Tedavisi
    \"Aedes aegypti\" adindaki bir sivrisinek cinsi tarafindan insanlara tasinan virüslü bir...

  • Tetanoz Kazikli Humma
    Tetanoz (Kazikli Humma) Hastaligi:Tetanoz mikroplari toz, toprak ya da hayvan gübresi ile bulasmis...

  • Dang Hastaligi
    Etinden ve sütünden istifade edilen hayvanlardan insana ge­çen bir hastaliktir. Hayvanla...

  • Tifüs Lekeli Humma
    Tifüs (Lekeli Humma) Hastaligi: Bit yoluyla insana bulasan bir hastaliktiktir. Temizlige dikkat...

  • Tetanoz Tedavisi Tetanoz Asisi
    Tetanoz mikroplari toz, toprak ya da hayvan gübresi ile bulas­mis yaralardan vücuda giris...

  • Sari Humma
    Sari Humma Hastaligi: \"Aedes aegypti\" adindaki bir sivrisinek cinsi tarafindan insanlara tasinan...

  • Tifo Kara Humma
    Tifo (Kara Humma) Hastaligi:Genellikle yaz ve sonbahar aylarinda salgin halinde ortaya çikar....

  • Tifo Paratifo Ishal Ates
    Genellikle yaz ve sonbahar aylarinda salgin halinde ortaya çi­kar. Içme sulari ve yiyeceklerle...

  • Tifo Enterik Ates Salmonella Enfeksiyonu
    Bir diger adi da enterik ates olan tifo ve paratifo hastaliklari hemen hemen aynidir; tek...